Instructies voor

Anker sets

Ie ‘Schip Op Zak’ gebruiken

BELANGRIJK: Uitleg voor eerste gebruik

Het Schip In Je Hoofd

Het “Schip In Je Hoofd” is een speelse maar accurate weergave van hoe onze hersens werken. Die bestaan namelijk uit meerdere delen die ieder hun eigen taken hebben, maar wel samen moeten werken. Je hebt een rationeel brein, een emotioneel brein en een instinctief brein:

Die samenwerking lijkt erg op hoe een scheepsbemanning van hun schip door weer en wind loodsen:

Je rationele Kapitein is heel goed in denken. Taal, cijfers, analyseren van problemen en het vinden van oplossingen daarvoor. Daarin kan ‘ie ook te ver gaan. Dan voorziet ‘ie problemen die er niet zijn, en wordt het analyseren meer piekeren.

Je emotionele Bootsman is dan weer energiek, creatief en op zoek naar sociaal contact, en op andere momenten is ‘ie juist angstig en teruggetrokken. Die op- en neergaande golfbeweging is normaal voor emoties, maar als je midden in een dip zit, is het soms moeilijk te geloven dat het ook weer beter zal gaan.

Je instinctieve Scheepsjongen kent alleen het hier-en-nu van het reptielenbrein. Die zorgt dat je Schip goed werkt en grijpt in bij gevaar, zodat je in leven blijft. Daarbij hoeft ‘ie niet te denken of te voelen. Alleen iets doen of niet-doen is genoeg. 

Meestal gaat de samenwerking tussen die 3 soepel, maar soms maken ze ruzie. Wat je voelt klopt niet met wat je weet dat waar is, je zegt iets waar je het zelf eigenlijk niet mee eens bent, of doe je iets wat je eigenlijk niet wil doen, maar je kan het niet helpen.

Op die momenten voel je spanning of je raakt echt gestrest, maar vaak weet je zelf niet goed waarom. En als je het al weet, is het moeilijk uit te leggen – zelfs aan jezelf.

Hoe fijn is het dan om je denken, voelen en doen zichtbaar te maken? Om wat je van binnen ervaart vast te kunnen pakken en op tafel te leggen – letterlijk! Precies dat is waar dit ankerset je bij helpt.

Wat zijn ‘ankers’ eigenlijk

In het kort: ankers zijn tastbare en visuele objecten die je helpen om een bepaald gevoel of manier van denken op te roepen.

Waar gebruik je ankers voor?
Wanneer je gedachten, gevoelens en gedrag niet met elkaar op één lijn zitten, ervaar jij dat als stress. Maar waar zit de oplossing? Heb je rationele twijfels die je niet uitspreekt? Voelt het niet goed, of verzet je je instinctief tegen iets?

Het kan ontzettend moeilijk zijn om dat helder te krijgen, zeker omdat het meeste van wat we denken, voelen en doen onbewust gebeurt. De ankers helpen je om je innerlijke conflicten zichtbaar en tastbaar te maken, zodat je bewust wordt van de knelpunten die je zo in de weg zitten – en wat je kan doen om dat op te lossen.

Ankers in de psychologie
Ankers zijn een soort ‘shortcut’ om bepaalde gevoelens, denkwijze of zijnstoestand bij jezelf op te roepen. Door een specifiek voorwerp steeds opnieuw te associëren met één specifieke denk- of gevoelstoestand, zal je al snel in die toestand kunnen stappen op het moment dat je dat ene voorwerp ziet of aanraakt.

In de psychologie wordt dit ‘ankeren’ genoemd, en de voorwerpen die je gebruikt heten ‘ankers’. Deze techniek wordt vaak ingezet om mensen te laten merken dat hun gedachten en gevoel bij een probleem niet altijd met elkaar stroken. Oftewel: hun Kapitein en hun Bootsman hebben ruzie, waardoor het Schip niet verder vaart. En hun Scheepsjongen zal daar ongetwijfeld stilletjes ook een mening over hebben.

De 3 gekleurde figuurtjes in dit set stellen ieder één van je Bemanningsleden voor:

• Blauw voor de Kapitein
• Geel voor de Bootsman
• Rood voor de Scheepsjongen

Als in jouw set ook een zwart bootje zit, is dat een extra anker om jouw fysieke lichaam apart voor te stellen. 

Hier vind je de instructies om jouw ankers te gebruiken, met enkele voorbeelden van hoe je ze kan inzetten.

Basisinstructies: Je ankers goed gebruiken

Ankers voorbereiden voor eerste gebruik

Voor je de eerste keer met je ankers gaat werken, ga je eerst van de figuurtjes jouw ankers maken. Gelukkig is dat minder ingewikkeld dan het klinkt.

Pak een figuurtje en, afhankelijk van de kleur, volg je de instructies hieronder voor die kleur: 

• De rationele Kapitein. Richt je op je denken: oplossingen bedenken, taal begrijpen, rekenen, cijfers, tijd, planning, overzicht houden. Haal deze kant van jezelf zo sterk mogelijk naar voren, ook als die niet altijd zo sterk is. Let op hoe je je voelt, wat je denkt en wat je in je lichaam voelt (of juist niet) wanneer je je zo helemaal richt op jouw Kapitein. Houd daarbij het blauwe figuurtje in je hand en kijk er goed naar.
• De emotionele Bootsman. Richt je op het voelen van je emoties, genieten van geur, kleur, muziek, smaak en zachte aanraking, plezier hebben met anderen, creatief bezig zijn, dromen en wensen. Haal deze kant van jezelf zo sterk mogelijk naar voren, ook als die niet altijd zo sterk is. Let op hoe je je voelt, wat je denkt en wat je in je lichaam voelt (of juist niet) wanneer je je zo helemaal richt op jouw Boots. Houd daarbij het gele figuurtje in je hand en kijk er goed naar.
• De instinctieve Scheepsjongen. Richt je op je zijn, in het hier-en-nu, waar wat is is, en wat niet-is ook niet bestaat. Geen woorden, geen tijd, niets voorbij dit moment. Puur ‘zijn’. Haal deze kant van jezelf zo sterk mogelijk naar voren, ook als die niet altijd zo sterk is. Let op wat je voelt, wat je denkt (of juist niet) en hoe je lichaam voelt nu je je zo helemaal richt op jouw Scheeps. Houd daarbij het rode figuurtje in je hand en kijk er goed naar.
• Het fysieke Schip. Richt je puur op je lichaam, zo goed als je kan. Adem rustig zo diep in en uit als prettig is. Wees je bewust van je ledenmaten, van je kleine teen tot je kruin. Let op wat je zoal denkt, voelt en gewaar wordt in je lichaam nu je je zo  helemaal richt op jouw fysieke Schip. Houd daarbij het zwarte figuurtje in je hand en kijk er goed naar. 

Tip 1: De volgorde hierboven is niet vastgelegd. Begin met het figuurtje dat jou het meeste aanspreekt, en dan de volgende, tot je ze allemaal hebt gehad. 

Tip 2: Als je moeite hebt met je richten op een specifiek deel van jezelf, denk dan aan een herinnering van een moment waarin je, toen of nu, die kant van jezelf herkent.

Tip 3: Neem de tijd! Niet alleen voor de focus-oefening voor de ankers, maar ook tussendoor. Als je na ieder anker even opstaat, een slok drinkt of heel even de kamer rondkijkt, geef je jezelf een ‘reset’. Dat maakt het makkelijker om je daarna te richten op de volgende.  

Weet je niet zeker of je “het wel goed doet”? Geen paniek! Hoe meer je van je Schip en je Bemanning bewust wordt, hoe beter ze bij jezelf gaat herkennen. Als je eenmaal wat vaker met je ankers hebt gewerkt, zul je merken dat dit contact maken steeds makkelijker gaat.

Basisregels voor goed gebruik

Wanneer je van de figuurtjes ankers hebt gemaakt, zal je merken dat wanneer je je concentreert op een van de ankers, je snel bij de manier van denken van het betreffende Bemanningslid kan komen. Die verschuiving noem ik contact maken. De specifieke manier van denken, voelen, communiceren en de wereld ervaren die bij een Bemanningslid hoort, noem ik hun beleving.

Je kan je ankers op veel verschillende manieren gebruiken om helderheid te krijgen over wat er in je hoofd gebeurd. Er is geen vaststaande manier om dat te doen, maar er zijn wel een aantal basisregels om op te letten:  

1. Behandel je ankers zorgvuldig. Ankers zijn niet zomaar figuurtjes. Ieder anker stelt een deel van jou voor, en verdient daarmee ook om met respect behandeld te worden.
2. Gebruik altijd hetzelfde figuurtje als anker voor hetzelfde Bemanningslid. Als je ze willekeurig zou gaan gebruiken (bijv. voor de Scheepsjongen een keer geel gebruiken en dan weer blauw), raken je hersenen in de war en wordt de associatie met de figuurtjes verbroken. Ze zijn dan geen ankers meer, waardoor het set niet meer werkt zoals het bedoeld is.
3. Bewaar je ankers altijd bij elkaar in hun doosje. Dat is niet alleen om er geen kwijt te raken, maar ook omdat de verschillende delen van jou bij elkaar horen te blijven. 😉

Zo heb je het meeste profijt en plezier van je ankerset!

Voorbeelden ter inspiratie

Hieronder vind je een aantal mogelijkheden en variaties uitgewerkt die je kan inzetten. Het is jouw Schip en jouw Bemanning, dus probeer uit en wees creatief! [Illustraties volgen nog!]

Koers bepalen: checken wat je echt vindt

Als je in/met een situatie zit waar je stress van ervaart, kan je met de volgende stappen jezelf meer helderheid geven:

• Zet alle ankers voor je op tafel. Plaats ze een eindje uit elkaar op steeds ongeveer dezelfde afstand. 
• Ga met je aandacht naar de situatie waar je mee zit.
• Leg je vinger op het anker van het eerste Bemanningslid, maak contact, en merk op wat je denkt, voelt of wilt doen. 
• Laat los en adem een keer in en uit.
• Let nu je vinger op het volgende Bemanningslid, maak contact, en merk op, etc. 
• Herhaal de vorige twee stappen tot je alle Bemanningsleden gehad hebt. 

Indien nodig, ga meerdere keren rond om zo jezelf te horen denken en een afweging maken (bijv. wanneer je een beslissing moet nemen).

Tip: Je kan ook ieder anker een eigen stoel toewijzen aan tafel. Ipv alleen je vinger te verplaatsen, ga je dan in de stoel van dat Bemanningslid zitten. Dit kan helpen om contact te maken.

Focus-check

Als je extra wilt focussen op één van je Bemanningsleden, doe het volgende:

• Ga met je aandacht naar de situatie waar je mee zit.
• Pak het anker wat bij het betreffende Bemanningslid hoort en bekijk het goed om contact te maken.
• Houd het anker vervolgens stevig vast in je vuist, zodat je de vorm heel duidelijk voelt.
• Blijf met je aandacht bij de situatie en dit Bemanningslid, en merk op wat je denkt, voelt of wilt doen.

Zo kun je makkelijker bij jezelf voelen hoe dit deel van jou de situatie ervaart.

Protest in kaart brengen

Als iets niet lekker zit en je weet niet precies welk deel van je protesteert, probeer het volgende:

• Zet de ankers voor je op tafel en verschuif ze ten opzichte van elkaar.
• Beperk je niet tot de ruimte direct voor je, maar maak gebruik van alles binnen handbereik.
• Gevoelsmatig ‘weet’ je wanneer ze op de juiste plek staan. Neem dan een stap terug en bekijk de opstelling.

De posities van de ankers geeft je een tastbare voorstelling van onderbewuste gevoelens en gedachten. Enkele voorbeelden:

• Wanneer er twee ankers bij elkaar staan en de andere verder weg, laat dat zien welke van je Bemanningsleden op één lijn zitten, en wie zich daartegen verzet.
• Als je de neiging hebt om een bepaald anker anders neer te zetten of leggen (plat ipv staand, of ondersteboven ivm met de afbeelding naar boven), probeer je wellicht de stem van die kant van jezelf te onderdrukken.
• Wanneer ze alle drie in een andere uithoek van de tafel staan, kan dat wijzen op een sterkte onenigheid of tegenstrijdige belangen waar je mee worstelt, wat heel goed de reden kan zijn dat je je niet lekker voelt in de situatie waar je mee zit.

Hoe de uiteindelijke opstelling er ook uitziet, ga voor jezelf na wat je hier in opvalt en wat jou dat zegt over de situatie. Wat vindt je zelf van hoe je Bemanningsleden ten opzichte van elkaar staan? Als ze ver uit elkaar staan, wat hebben zij/jij nodig om dichter tot elkaar te komen? 

Tip: Een mogelijk antwoord op deze vragen kan je uittesten door contact te maken met dat Bemanningslid en te merken of het goed voelt om ze dichterbij te plaatsen wanneer je aan een bepaalde oplossing of alternatieve insteek denkt.

Laat anderen zien wat je ervaart

Je kan de ankers ook gebruiken om je gedachtegang uit te beelden en zo uit te leggen aan iemand anders.

Anderen kunnen geen gedachten lezen, maar met de ankers kan je jouw gedachten weldegelijk zichtbaar maken. Zo help je anderen om jou beter te begrijpen, zodat ze op hun buurt jou kunnen helpen.